Odradzające się wsie? Nowe procesy społeczno-gospodarcze na ziemi kłodzkiej

Projekt OPUS nr 2017/27/B/HS4/01220
kierownik: dr hab. Agnieszka Latocha
wykonawcy: dr hab. prof. UWr Katarzyna Kajdanek, dr hab. Robert Szmytkie, dr Dominik Sikorski, dr Przemysław Tomczak, Paulina Miodońska
termin realizacji: 29.06.2018 – 28.06.2021

Depopulacja, czyli wyludnianie się, jest procesem powszechnie obserwowanym w wielu rejonach Polski i świata, dotykającym zwłaszcza tereny wiejskie. Nowością są natomiast oznaki ożywienia procesów społeczno-ekonomicznych na obszarach wiejskich i we wsiach uznanych wcześniej za zanikłe lub zanikające. Ich wyraźne przejawy można w ostatnich latach zaobserwować na Ziemi Kłodzkiej, jednym z najsilniej wyludnionych regionów w Sudetach. Czy te nowe procesy możemy nazwać odradzaniem się wsi?

Głównym celem projektu jest identyfikacja – w kontekście odradzania się wsi – współczesnych procesów społeczno-gospodarczych, zachodzących na obszarach depopulacyjnych wraz ze wskazaniem ich uwarunkowań i mechanizmów. Hipoteza badawcza brzmi: Po długotrwałym okresie depopulacji i regresu ekonomicznego na Ziemi Kłodzkiej aktualnie obserwuje się proces odradzania się niektórych wsi, mający różną postać i zróżnicowane uwarunkowania, z kluczowym czynnikiem społecznym.

Pytania badawcze są następujące:

  1. Przy pomocy jakich kryteriów można zidentyfikować wieś odradzającą się?
  2. Jakie są kierunki i rodzaje odradzania się wsi?
  3. W jaki sposób proces odradzania się wsi jest związany ze zmianami dającymi się uchwycić ilościowo, a na ile ma wymiar jakościowy?
  4. Na czym polega rola wiejskich zbiorowości w procesie odradzania wsi i w jaki sposób jej funkcjonowanie przyczynia się do utrwalenia lub osłabienia efektu odradzania?
  5. Jakie są czynniki wspierające lub hamujące odradzanie?
  6. Czy, w jaki sposób i pod jakimi warunkami proces odradzania wsi może się przyczyniać do aktywizacji sąsiednich wsi (całego regionu)?

Organizacja powiązań w klastrach kreatywnych w Polsce jako czynnik rozwoju lokalnego i regionalnego

Projekt OPUS nr 2017/25/B/HS4/00098
kierownik: dr hab. Beata Namyślak
wykonawca: mgr Michał Małysz

Celem projektu jest określenie wpływu klastrów kreatywnych istniejących na obszarze Polski na rozwój lokalny i regionalny ze szczególnym uwzględnieniem analizy ich powiązań wewnętrznych i zewnętrznych jako czynników wpływających na kształtowanie potencjałów, przewagi konkurencyjnej i stopnia ryzyka.

Przedmiotem badań są klastry oparte o działalności twórcze w Polsce. Projekt nakierowany jest na zbadanie charakteru istniejących powiązań wewnątrz klastrów tego rodzaju. Ważnymi pytaniami są: czy analizowane klastry są zorientowane na zewnątrz czy na rozwój lokalny, a także jaki jest ich zasięg oddziaływania i poziom zakorzenienia klastra w strukturze gospodarczej regionu. Autorka zamierza również sprawdzić, czy powiązania te były czynnikiem decydującym o powstaniu klastrów. Całość obrazu pozwoli na wyjaśnienie mechanizmu przyczynowo-skutkowego funkcjonowania klastrów kreatywnych w Polsce oraz efektu spill over, czyli rozlewania się klastra na zewnątrz i jego powiązania z innymi działalnościami, m.in. edukacją, sektorem IT czy turystyką. Aspekt geograficzny projektu podkreśli dodatkowo zbadanie korelacji między intensywnością przepływu wiedzy i technologii między podmiotami w klastrze a odległością geograficzną między nimi.

Cykliczność w rozwoju przestrzennym dużych miast

Projekt MINIATURA-1: 2017/01/X/HS4/00969
kierownik: dr hab. Robert Szmytkie
termin realizacji: 09.11.2017 – 08.11.2018

Celem podjętego działania naukowego będzie stworzenie teoretycznych podstaw koncepcji cykliczności w rozwoju przestrzennym dużych miast, co pozwoli na zrozumienie mechanizmów procesów występujących w poszczególnych fazach rozwojowych.

Inspiracją do podjęcia badań w tym zakresie stały się obserwacje dotyczące specyfiki rozwoju terytorialnego Wrocławia i innych dużych miast w Polsce, które wykazują podobieństwo procesów osadniczych w różnych okresach historycznych. Pozwala to na identyfikację pewnych prawidłowości rozwoju, które z uwagi na ich powtarzalność, wskazują na cykliczny charakter procesów rozwojowych. Specyfikę rozwoju przestrzennego dużych miast można wyrazić w następujący sposób: każdy okres rozwoju społeczno-gospodarczego miasta przyczynia się do wzrostu gęstości zaludnienia w jego granicach, a następnie do wylania się miasta na obszar najbliższego otoczenia (strefy podmiejskiej). Obszar ten stanowi faktycznie przedłużenie miasta i z czasem zostaje wcielony w jego granice. Zmiany granic administracyjnych są zatem następstwem okresu rozwoju miasta. Ich skutkiem jest wzrost powierzchni miasta i zazwyczaj spadek gęstości zaludnienia w jego nowych granicach. Każdy kolejny okres prosperity miasta inicjuje kolejny cykl rozwoju przestrzennego.

Zmiany funkcjonalne terenów poprzemysłowych ziemi kłodzkiej

Projekt NCN MINIATURA 4
kierownik: dr Dominik Sikorski

Celem projektu będzie zwrócenie uwagi na przemiany funkcjonalne terenów poprzemysłowych zachodzące nie tylko na obszarach miejskich, ale też i wiejskich badanego regionu. Wybór ziemi kłodzkiej jako obszaru badawczego związany był ze specyfiką tego terenu (bogata tradycja działalności przemysłowej, liczne walory turystyczne, obszar problemowy i peryferyjny) i pozwoli na ocenę potencjału oraz możliwości wykorzystania dla różnych form działalności terenów poprzemysłowych regionu.

Badania będą miały charakter tzw. badań wstępnych/pilotażowych i będą polegały na inwentaryzacji użytkowania terenów poprzemysłowych ziemi kłodzkiej

 

Strona internetowa Zakładu Geografii Społeczno-Ekonomicznej Uniwersytetu Wrocławskiego | Webmaster: Agnieszka Lisowska
Projekt szablonu: a4joomla! | Dostosowanie: Jacek Ślopek
Ikony wykorzystane na stronie : Gregor Cresnar, www.flaticon.com